Ukraina i Krym [ANI]

Stolica: Kijów
Powierzchnia: 603 700 km2
Ludność: 47,7 mln
Język: ukraiński, rosyjski, rumuński, polski, węgierski
Waluta: hrywna (UAH)
Szczepienia: Brak obowiązkowych szczepień
Wiza: Obywatele RP mogą wjechać na terytorium Ukrainy na podstawie ważnego paszportu, bez konieczności posiadania wizy wjazdowej. Na granicy otrzymują tzw. dokument migracyjny (meldunkowy), na podstawie którego mogą przebywać na terytorium Ukrainy do 90 dni.
Zasilanie: 230V, wtyczki typu C
Czas lotu: ok 2h 20min


Ukraina jest krajem, który oczarowuje na równi urodą krajobrazu, jak i serdecznością jego mieszkańców.
W naszych wyobrażeniach jest to kraj niemal dziewiczej przyrody, osławionych stepów, rozległych przestrzeni, żyznych czarnoziemów - kraj mlekiem i miodem płynący. Niestety nie jest to do końca prawdziwe wyobrażenie. Naturalna roślinność Ukrainy, zwłaszcza stepowa, na wielkich obszarach ustąpiła miejsca uprawom rolnym. Nie zmienia to jednak faktu, że podróż do tego kraju dostarczy nam wiele niezapomnianych przeżyć.

Lwów. Miasto Wschodu i Zachodu

Lwów jest dla wielu Polaków miastem-mitem. Jawi się jako miasto wyrosłe z trudnej historii wielonarodowej Rzeczpospolitej, ale równocześnie jako współczesne miasto ukraińskie - główny ośrodek niezawisłej ukraińskiej myśli narodowej. Miasto na styku cywilizacji Zachodu i Orientu, świata łacińskiego i prawosławia. Miasto zbudowane przez Rusinów, Polaków, Ormian, Żydów i inne narody, których ślady można wytropić podczas zwiedzania miasta.

KRYM

POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE

Półwysep Krymski leży w południowej części Ukrainy. Półwysep otaczają Morze Czarne oraz Azowskie, połączone cieśniną Kerczeńską. Powierzchnia półwyspu ok. 27 tyś. km kw. Jest to największy półwysep Morza Czarnego połączony z lądem wąskim przesmykiem Perekopskim. Stolicą jest miasto Symferopol, największe miasto - Sewastopol - była baza floty wojennej ZSRR.
Ponad 2/3 powierzchni zajmują płaskie obszary - stepy. I tylko w południowej części występują góry. Najwyższe masywy górskie zwieńczone są płaskimi szczytami - "jajłami" (z tat. "letnie pastwiska"). Najwyższy szczyt Krymu Roman-Kosz (1545 m).
Najbardziej znanym rezerwatem przyrody regionu jest Wielki Kanion, położony po stronie północnej krymskich gór. Wysokość skał wąwozu sięga w tym miejscu 300 m, dołem kanionu leci górska rzeczka Ulu-Uzeń w pewnym miejscu tworząc w dnie tzw. "wannę młodości", gdzie temperatura wody w najcieplejsze miesiące + 9 C.


KLIMAT

Klimat Riwiery Krymskiej należy natomiast do strefy subtropikalnej typu śródziemnomorskiego. Upalne lato łagodnie przechodzi w ciepłą jesień i dalej w stosunkowo ciepłą i mało śnieżną zimę. Upały natomiast znoszą się dość lekko z powodu występowania ochładzających bryz z morza. Średnia temperatura powietrza jest dodatnia i rzadko kiedy spada poniżej zera. Śnieg również się zdarza, ale nader rzadko i leży krótko. Sezon kąpielowy na Krymie trwa maksymalnie 4 miesiące. W zależności od miejscowości zaczyna się on od końca maja, gdy woda nagrzewa się do +18* i kończy się stopniowo w połowie października. Największe temperatury woda osiąga w lipcu - sierpniu na wybrzeżu Ewpatorii (do +28 C), w Jałcie i Ałuszcie (do +26C).
Godnym polecenia jest sezon "Babie lato" - od początku września do połowy października. Wyróżnia go mniejszy upał w dzień i większa ochłoda w nocy przy ciepłym morzu (ok. +22 C).

USTRÓJ ADMINISTARCYJNY

Autonomiczna Republika Krym pojawiła się na mapie świata w 1991 roku. Jest ona jednym z 25 regionów Ukrainy, zarówno ma pewien zakres niepodległości.
Władzę ustawodawczą reprezentuje Parlament, składający się ze 100 posłów. Władza wykonawcza - Rada Ministrów na czele z Prezesem Rady Ministrów. Bezpośrednio władzę ukraińską na terenie półwyspu reprezentuje Stały Przedstawiciel Prezydenta Ukrainy.
Symbolikę Autonomicznej Republiki Krym tworzą: flaga (czerwono - biało - niebieska), godło i hymn. Od roku 1998 obowiązuje również Konstytucja Krymu, która proklamuje suwerenność półwyspu w granicach Ukrainy, ale z kolej zatwierdza nadrzędność Konstytucji ukraińskiej.

LUDNOŚĆ

Półwysep Krymski zamieszkuje ok. 2.6 mln ludzi ponad 80 narodowości. Największe miasto Sewastopol (ok. 420 tyś.), w stolicy Republiki Symferopolu - ponad 360 tyś. Dominują tutaj Rosjanie (ok. 60%), którzy pojawiają się na Krymie jeszcze w X w. - istniało tu tzw. Ruskie księstwo Tmutorokańckie. Drugą co do wielkości narodowością są Ukraińcy, jest ich ok. ¼ ogółu ludności. Osiedlają się przeważnie po II wojnie światowej, a przeważnie po 1954 r, kiedy Krym staje się częścią Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W roku 2003 zanotowano ponad 11% ludności narodowości Tatarskiej. Pozostałe 5% ogółu tworzą przedstawiciele ponad 80 innych narodowości: Ormianie, Białorusini, Greccy, Karaimi, Bułgarzy, Polacy, Żydzi i inni.

JĘZYK

Jak i większość ludności Ukrainy Wschodniej większość mieszkańców Krymu na co dzień używa język rosyjski. Jednakże widoczny jest postęp ostatnich lat w kierunku wprowadzenia języka ukraińskiego w tok nauki, organy państwowe, zaś w znacznie mniejszym stopniu w życie prywatne. Zupełnie nowym dla Krymu współczesnego okazał się język tatarski, którym posługuje się tylko 1/10 część mieszkańców. Inne narodowości krymskie również starają się zachować swoje języki korzenne, w tym celu też celu tworzą wspólnoty narodowe, gdzie w gronie rodaków mogą kultywować nie tylko język lecz również stare zwyczaje i tradycje.
Dość liczną na Krymie jest między innymi wspólnota Polska w Symferopolu. Ale niestety zaledwie 10% Polaków krymskich zna swój ojczysty język.
Otóż generalnie dominuje na Krymie język rosyjski, nie stanowi to natomiast żadnego problemu dla licznych turystów, bo wszędzie w miejscowościach turystycznych są wskaźniki i nadpisy w języku angielskim lub z transkrypcją po łacinie. Bariera językowa tutaj wcale nie istnieje i porozumieć się po polsku można tak samo jak i po ukraińsku. Gościnni i mili mieszkańcy tego kraju są już przyzwyczajeni do turysty polskiego.

WALUTA I ORIENTACYJNE CENY:

Na Krymie obowiązuje ukraińska Hrywnia UAH
(1 EUR = 6.10 UAH; 1 USD = 5.05 UAH)
kawa w kawiarni od 2 UAH
woda mineralna 1 l od 2 UAH
piwo w barze od 2.5 UAH
obiad w restauracji od 15 UAH

KLIMAT/ KIEDY JECHAĆ:

Sezon trwa od połowy maja do połowy października. Okres od początku wrzesnia do końca października nazywa się "Babie Lato" i jest uważany za najlepszy czas na wypoczynek. Od połowy czerwca morze nagrzewa się do +20 C i zaczyna się prawdziwy sezon kąpielowy. Na południu półwyspu pomiędzy górami a morzem leży tzw. Riwiera Krymska - teren o wyjatkowych walorach klimatycznych (klimat typu śródziemnomorskiego), gdzie upały łagodzą się lekką morską bryzą, zaś w okresie posezonowym średnia powietrza jest wyższa od 0. Odrebną strefę klimatyczną reprezentują góry Krymskie.

JĘZYK:

Językiem urzędowym jest ukraiński, zaś językiem powszechnie stosowanym jest rosyjski, zapisywany cyrylicą. Wiekszość napisów oraz znaki drogowe są oznaczone właśnie w ten sposób. Dla obywateli Polskich nie stanowi trudu porozumieć się też w języku polskim.

CZAS:

Godz. 12:00 w Polsce = godz. 13:00 na Krymie.

KUCHNIA/ SMAKOWITOŚCI:

Pojęcie kuchni narodowej Krymu tworzą elementy kuchni rosyjskiej, ukraińskiej oraz tatarskiej. We wszystkich kawiarniach na wybrzeżu można spotkać smaczną zupę soliankę oraz przygotowywany na oczach turystów szaszłyk z baraniny. Restaurację rybne z powodu braku ryby w Morzu Czarnym są słabo rozpowszechnione, jedynie w miejscowości Bałakława mieszczą się prawdziwe smażalnie rybne. Tradycyjnym napojem jest lokalne wytrawne wino Kaberne, które produkują w każdej części półwyspu. Ale największą popularnością wśród turystów od lat cieszy się rozlewany ze specjalnych beczek chlebny kwas.

PLAŻE:

Przeważna większość jest dosyć wąska i żwirowa i tylko w regionie Ewpatorii oraz Nowego Światu wystepują szerokie plaże piaszczyste oraz bardziej płytkie wybrzeże. W strefie miejskiej plaże w znacznym stopniu są własnością hoteli, zaś są też plaże ogólnodostępne. Najbardziej urokliwe są plaże dzikie, szczególnie w okolicach Bałakławy, Nowego Światu i Tarchankutu. Zupełnie inny klimat panuje na wybrzeżu Morza Azowskiego, gdzie jest zawsze o klika stopni cieplej i wybrzeże jest bardziej łagodne.

SPORTY:

Na plażach są zawsze dostępne możliwości uprawiania sportów wodnych: skutery wodne, narty wodne, banany itd. W dużych miejscowościach istnieję mozliwość wypożyczenia jachtów oraz wyprawy wędkarskie. W okolicach Sewastopola mieszczą się najlepsze bazy nurkowe. Na lądzie są powszechnie oferowane wycieczki piesze i konne, wędrówki malowniczymi szlakami górskimi. W regionie Krymu Wschodniego we wrzesniu zaczynają się zjeżdżąć wielbiciele parolotni.

PAMIĄTKI:

W strefie turystycznej spotyka się dużo miejsc sprzedaży pamiątek, szczególnie na specjalnych targach na bulwarach przymorskich oraz w pobliżu najsłynniejszych muzeów. Za najbardziej popularne i cenione uważane są czapki tatarskie "krymki" z Bakczysaraju oraz miniaturne gliniane pifosy z Chersonesu. Jednak najczęściej spotkać można liczne podstawki i kubki z jałowca, poduszki zapachowe, a także oleje z lawendy produkcji lokalnej. I bez wątpienia z pobytu na Krymie koniecznie zabrać w prezencie butelkę słodkiego wina fabryki Massandra oraz wiązankę słynnej słodkiej czerwonej cebuli jałtańskiej.

TRANSPORT I KOMUNIKACJA:

W strefie turystycznej sieć transportowa jest dobrze rozwinięta. Między dużymi miejscowościami kursują autobusy międzymiastowe, zaś na krótkie odległości najbardziej popularnym środkiem transportu są tzw. "marszrutki"; busiki prywatne, kursujące z wysoką czestotliwością i zatrzymujące się na życzenie w dowolnym miejscu. Między stolicą półwyspu a Riwierą Krymską przez góry ułożona jest także najdłuższa w Europie linia trolejbusowa. Jest to atrakcyjny a zarazem najtańszy środek komunikacji. Taksówki są dosyć tanie, jednak przed wsiadaniem najlepiej dokładnie omówić trasę i cenę przejazdu. W największych hotelach i na lotnisku istnieje także możliwości wypożyczenia samochodu (AVIS, HERTZ).

PRĄD

220 V

PASZPORT I WIZA

Paszport musi być ważny conajmniej 6 miesięcy od dnia przekroczenia granicy, wiza przy pobytach do 90 dni nie jest wymagana.

Przyroda

Karpaty ukraińskie są stosunkowo mało zniszczone, zwłaszcza dotyczy to Gorganów, najpierw terenu łowieckiego biskupów lwowskich, a następnie I sekretarzy partii komunistycznej. W górnych piętrach pokryte są one połupanymi płytami kamiennymi, powstałymi w wyniku erozji. Kamienie te (gorgan) dały nazwę górom. Inna ich nazwa to arszyca pochodząca od jednego z pasm Gorganów (dawniej odnosiła się ona do całego masywu). W górach tych porośniętych gęstym lasem żyje stosunkowo wiele dużych drapieżników: wilków, rysi i niedźwiedzi. Gorgany nie posiadają praktycznie infrastruktury turystycznej.

Czarnohora - Pasmo położone na wschód od Gorganów, o podobnym charakterze, lecz bardziej zmienione przez człowieka. Posiada sieć schronisk, więc jest częściej odwiedzane przez turystów. Ciekawostką są ruiny zbudowanego tuż przed wojną obserwatorium astronomicznego na szczycie Popa Iwana.

Podole - Region nizinny nad Dniestrem pokryty niegdyś stepem. Obecnie w większości użytkowany rolniczo. Zasadniczo płaski teren jest przecięty licznymi, niesłychanie kręto meandrującymi rzekami, z Dniestrem na czele. Ich mniejsze dopływy wycinają w miękkim podłożu głębokie jary o stromych brzegach.

Bukowina - Obszar na terenie Ukrainy i Rumunii leżący pomiędzy Karpatami i Dniestrem. Charakterystyczny krajobraz ukraińskiej Bukowiny to pokryte lasem wzniesienia dochodzące do 537 m n.p.m Lecz najistotniejszą cechą tego regionu to zróżnicowanie etniczne. Żyją tu Ukraińcy, Rumuni, Polacy, Żydzi, Niemcy, Ormianie, co również odzwierciedla architektura (obok cerkwi stoi kościół katolicki, a za nim synagoga i świątynia grekokatolicka).

Kuchnia

Kuchnia ukraińska obfitująca w liczne dania i potrawy należy do dosyć urozmaiconych, na co wpłynęły z pewnością powikłane dzieje kraju oraz skomplikowane losy Ukraińców. Spotkamy tu potrawy tak bardzo bliskie naszym gustom, świadczące o wpływach polskich oraz o wspólnym słowiańskim rodowodzie, ale także i takie specjały egzotyczne, które wywodzą się z centralnej Azji i za sprawą radzieckiego imperium rozpowszechnione były od Władywostocku po Lwów.

Ze względu na klimat Ukraina, jak i inne kraje Wschodu, posiada w swojej kuchni wiele potraw dość ciężkich (np. mocno zabielane zupy) i tłustych. W przeciętnym domu królują ziemniaki i makarony, ser biały i śmietana. Do wszystkiego podaje się nieodłączny chleb. Najbardziej charakterystyczną potrawą, pojawiającą się na każdym kroku, są pirożki , tj. rodzaj bułek smażonych na oleju (jak pączki) z nadzieniem bądź słodkim (marmolada), bądź częściej słonym (ziemniaczanym, kapuściano-grzybowym czy mięsnym). Nawet i na zachodniej Ukrainie nabędziemy także krymskie czeburieki (coś w rodzaju włoskiego mini-calzone z dużo uboższym nadzieniem). Tego wszystkiego można spróbować na ulicy i bazarach, kupując od ulicznych sprzedawczyń. Inną specjalnością lwowskiej ulicy są hot dogi z oryginalną pikantną, marynowaną... marchewką (sic!). Miejscowy przysmak to tzw. pielmieni - odpowiednik naszych uszek. Powszechnie obecną potrawą ukraińską są pierogi... ruskie (tzw. warenyky ) oraz rozmaicie przyrządzana wieprzowina.

Soki owocowe są stosunkowo drogie na Ukrainie, napoje gazowane zaś nie nadają się do picia. Pozostaje woda mineralna lub sok brzozowy (skądinąd ciekawy napój, sprzedawany w trzy litrowych słojach). Najczęściej pije się sok z pomidorów (tomatnyj sik ) i oczywiście czaj, tj. herbatę. Koniecznie trzeba spróbować Leśną piosenkę lub Szenczenkowski Gaj (oryginalne mieszanki herbat owocowych). Dość rozpowszechniony jest ostatnio zwyczaj picia gorącej czekolady i cappuccino. Najlepszą kawą będzie jednak parzona na sposób wschodni (w tygielku zanurzonym w gorącym piasku) np. galka .

Kilka przepisów na potrawy ukraińskie

Najprostszy barszcz po ukraińsku:
1 kg buraków lub kwas buraczany, mięso na wywar, 400 g kapusty, 1 kg ziemniaków, 1 marchewka, 1 pietruszka, nieco przecieru pomidorowego, cebula, po jednej łyżce octu i cukru, czosnek, śmietana, liść laurowy, pieprz, sól.

Przygotowujemy wywar mięsny. Warzywa szatkujemy, ziemniaki gotujemy osobno, cebulę podsmażamy z marchwią. Kapustę gotujemy, dodając do niej buraki, pozostałe warzywa, na końcu przecier, czosnek, ocet i cukier. Całość doprawiamy przyprawami. Podajemy z warzywami oraz łyżką śmietany, którą rozprowadzamy już na talerzu.

Marchew na ostro:
Nie jest to narodowa potrawa ani Tatarów, ani Ukraińców, ani też Rosjan, mimo to można ją kupić na każdym bazarze. Sprzedaje się ją na wagę lub w specjalnych foliowych tulejkach. W ten sam sposób, co marchewkę, można przyrządzić bakłażany lub inne warzywa.

Składniki: 1/2 kg marchwi, 1/2 szkl. oleju sojowego, 2 łyżki octu, 5-7 ząbków czosnku, przyprawy (sól, cukier, pieprz, papryka, kolendra lub gotowa mieszanka specjalnych przypraw do koreańskiej marchewki dostępna na miejscu)

Do startej na grubej tarce marchewki dodać 3 łyżeczki oleju i 2 łyżki octu, pomieszać i odstawić na 2 godziny. Następnie przyprawić, zalać wrzącym olejem i dodać rozdrobniony czosnek. Odstawić na dobę, by potrawa uzyskała właściwy smak i aromat.

Kotlety ziemniaczane (Moskale)
1 kg ziemniaków, 1 szklanki mąki pszennej, 1 szklanki mąki ziemniaczanej, łyżka śmietany lub masła, 1- 2 jajka, cebula, mleko, sól, pieprz.

Ziemniaki gotujemy, mogą być z poprzedniego dnia. Ubijamy je z śmietaną, dodajemy mąkę i jajko oraz lekko podsmażoną wcześniej cebulę (1 - 2 główki). Całość doprawiamy i wyrabiamy jednakową masę, która powinna być gęsta, jeśli jest za bardzo, podlewamy odrobiną mleka. Formujemy kotlety i smażymy z obu stron, aż się zarumienią intensywnie. Podajemy solo, ze śmietaną, a najlepiej z sosem grzybowym czy pieczarkowym.

Kijów

Stolica niepodległego od kilkunastu lat państwa ościennego, owiany mgiełką przeszłości labirynt zaułków, perła dojrzałego baroku i miasto poradzieckich blokowisk. Wilno ma wiele twarzy. Wśród nich jest i gród, który poprzez unię Litwy z Koroną na stałe wpisał się w polską historię. Trzeba jednak pamiętać, że wielonarodowy charakter Wilno ma niemal od początku swojego istnienia. Ta świadomość pomaga znacznie pełniej zrozumieć i "poczuć" miejsce, które tak wiele narodów uznało za swoje. Przez długi czas współistniało tu kilka miast, często silnie rozdzielonych kulturowo: Wilno polskie, litewskie, żydowskie, ale i białoruskie, tatarskie, karaimskie, czy niemieckie. Oblicze grodu kształtowali kolejni władcy, ale swoje piętno odcisnęły także liczne kataklizmy, w tym także XX-wieczne zniszczenia wojenne i 50 lat sowieckiego panowania. Wszystko to składa się na dzisiejsze Wilno i jego tożsamość. Każdy może w nim znaleźć coś dla siebie: dyskretną elegancję Starówki, ponadczasowe piękno świątyń, chropawy urok dzielnicy bohemy - Zarzecza, czy pozostałości dawnego getta żydowskiego, a także ślady wielu wybitnych mieszkańców. Dzisiaj "Miłe miasto", jak mawiał o nim Józef Piłsudski, zaprasza w swe bramy